Có hay không bỏ xét xử lưu động

Thế nào là Xét xử lưu động?

Xét xử lưu động vụ án hình sự là đưa vụ án đó về xét xử tại địa phương xảy ra vụ án đó ( cũng có nghĩa là vụ án đó không xét xử tại trụ sở Tòa án). Hầu hết vụ án được đưa ra xét xử lưu động là các vụ án về các tội ma túy, mại dâm, giết người, cố ý gây thương tích, chống người thi hành công vụ, cướp tài sản, trộm cắp tài sản.

Tôi thấy rằng hoạt động này mang lại hiệu quả cao trong công tác tuyên tuyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; có tác dụng trực tiếp đến những người tham dự hoặc theo dõi phiên toà; tạo ra sự quan tâm của đông đảo cộng đồng dân cư ở địa phương; giúp cho nhân dân dễ hiểu, dễ nhớ những quy định pháp luật mà họ được nghe trực tiếp; nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm; đề cao tính răn đe (trừng trị) và tính giáo dục, thuyết phục của phiên toà; phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương. 

Hạn chế của xét xử lưu động?

Bên cạnh những điểm tích cực trên, xét xử lưu động còn khá nhiều hạn chế như sau:

Thứ nhất, cần xem xét những điểm tích cực trên trong mối tương quan với những tác động tiêu cực đến bị cáo và người thân, gia đình bị cáo. Việc xét xử công khai trước toàn dân địa phương, cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng một mặt có ý nghĩa phổ biến giáo dục, răn đe. Mặt khác, lại khiến cho các đối tượng thấy xấu hổ, bị áp lực; gây tâm lý hoang mang, lo sợ bản thân và gia đình bị dị nghị, đồn đoán. Điều này có thể dẫn tới việc các đối tượng tự tử. Và thêm nữa, khiến cho các đối tượng có khả năng khó hòa nhập cộng đồng hơn sau khi phải chấp hành án.

Thứ hai, xét xử lưu động với mục đích nhằm tuyên truyền giáo dục pháp luật nhưng việc xử lưu động có hiệu quả như thế nào thì chưa ai đánh giá. Thực tế có thể thấy rằng nhiều phiên tòa lưu động được mở ra nhưng tỉ lệ tội phạm của các tội được đưa ra xét xử lưu động vẫn tăng. Việc xét xử lưu động khá là sinh động trong phần xét hỏi. Về giáo dục, điều này không tích cực. Không kiểm soát được người xem, những người dự có thể là rất nhiều thanh thiếu niên, sẽ dễ bắt chước. Ở các phiên tòa lưu động, các hành vi như giết người, hiếp dâm, xâm phạm tình dục với các chi tiết tỉ mỉ, rùng rợn được công bố, ảnh hưởng không ít đến người tham dự, trong đó có các cháu nhỏ.

Phiên tòa xét xử lưu động có sự tham gia của nhiều em nhỏ

Thứ ba, chúng ta thấy ở đây xét xử lưu động có dấu hiệu không công bằng. Trong khi các vụ án này, người này thực hiện hành vi phạm tội thì xử tại trụ sở tòa án, người khác lại mang ra hài danh hài tánh trước bàn dân thiên hạ mà hậu quả pháp lý nhận được nặng nề hơn.  Việc đưa bị cáo ra xét xử trước hàng trăm, hàng ngàn người dân còn vi phạm quyền con người của bị cáo, đồng thời gây tốn kém khi phải tổ chức, huy động lực lượng phục vụ, bảo vệ phiên tòa.

Tôi cho rằng xét xử lưu động nhằm mục đích tuyên truyền, giáo dục pháp luật là quan niệm cũ. Chúng ta có rất nhiều cách thay vì xét xử lao động. Với những bất cập và hạn chế  trên, tôi cho rằng nên bỏ xét xử lưu động.